Organizacja i planowanie pracy w ciągu całego dnia

Praca wychowawczo-dydaktyczna wymaga nie tylko przemyślenia jej na przestrzeni całego roku. Jej powodzenie zależy również w dużej mierze od organizacji naszych codziennych działań związanych z moż­liwie pełnym wykorzystaniem pobytu dziecka w danej placówce. Aby to oddziaływanie było wszechstronne, by wpływało na cało­kształt rozwoju dziecka, nauczyciel powinien możliwie szczegółowo, z programem w ręku, określić zadania, które sobie stawia oraz prze­widzieć sposoby ich realizacji. W tym celu możemy ułożyć sobie przybliżony, ramowy plan pracy, ustalić np., w które dni tygodnia prowadzić będziemy ćwiczenia ruchowe czy zajęcia dydaktyczne, zajęcia umuzykalniające, plastyczne czy techniczne. Oczywiście jak to już zaznaczyliśmy wyżej — będzie to tylko ramowy rozkład — ulegający zmianom w zależności od oko­licznościowych wydarzeń, od treści i przebiegu zajęć. Musimy bowiem zawsze liczyć się z koniecznością zachowania równowagi między włas­nymi zainteresowaniami dzieci a treściami podawanymi, między wysiłkiem umysłowym i fizycznym, między pracą pod kierunkiem nau­czyciela i swobodną działalnością dzieci. W pracy z 6-latka mi ważne są nie tylko zajęcia, ale wszystkie bez wyjątku czynności występujące w ciągu przedszkolnego dnia. W wychowaniu przedszkolnym nie może być mowy o szkolnej siatce godzin — ponieważ charakterystyczną cechą tego procesu jest właśnie jego plastyczność. Powtarzamy: Zajęcia są tylko fragmentem całodziennej pracy z sześciolatkami. Cały ich pobyt w grupie przed­szkolnej należy planować, stosując na zmianę formy wymagające większego wysiłku intelektualnego i stymulujące aktywność ruchową, wymagające zdyscyplinowanego wykonywania zadań i poleceń — oraz apelujące do samodzielnej — swobodnej twórczości i spontanicz­nego zdobywania doświadczeń. Jeśli na przykład przeprowadziliśmy zajęcie, w czasie którego sześciolatki bardzo intensywnie przeliczały otrzymane elementy — czy tworzyły zbiory — to po kilkuminutowej zupełnie swobodnej zabawie tym samym materiałem właściwszą for­mą będą na przykład zajęcia rytmiczne angażujące dzieci ruchowo. Praca z dziećmi powinna się zaczynać od pierwszych chwil przyj­ścia do ogniska, oddziału czy przedszkola. Chwile te przeznaczamy głównie na pracę indywidualną, czynności porządkowo-gospodarcze, pomoc dzieci w przygotowaniu materiałów do zajęć, zabawy dydak­tyczne (w małych zespołach) oraz na zabawy dowolne w różnych ką­cikach zainteresowań. W tej porze przewidujemy także krótkie ćwi­czenia gimnastyczne — będące codzienną formą wprowadzenia do czynności bardziej zorganizowanych. Wachlarz zajęć przedszkolnych jest bardzo szeroki.. Będą to więc zajęcia dotyczące rozwoju mowy i myślenia, związane z poznawaniem otoczenia, prace użyteczne i obserwacje przyrodnicze, zajęcia plas­tyczne i techniczne, muzyczne i ruchowe, przygotowujące do pisania, związane z nauką czytania i przedszkolnej matematyki. Każdego dnia nauczyciel może przeprowadzić od dwu do czterech rodzajów zajęć, z których każde trwać może od 10 (głównie w pierwszym półroczu) do 30 minut (pod koniec roku). Zajęcia o charakterze dydaktycznym, wymagające większego wysiłku umysłowego (potraktowane łącznie) nie powinny dziennie przekraczać jednej godziny. Sposób organizowania zajęć i zabaw organizowanych zależy od ich rodzaju i celu, który sobie stawiamy. Zawsze jednak musimy je dokładnie przygotować, aby jak najmniej czasu tracić na zabiegi orga­nizacyjne, przedłużenie takich czynności, jak dzielenie dzieci na zespo­ły, przygotowanie pokazu czy rozdawanie przyborów nudzi dzieci, a co za tym idzie obniża ich zainteresowanie i wpływa negatywnie na ich zachowanie. W rozdawaniu czy rozmieszczeniu materiałów pomocniczych powinny jak najczęściej brać udział same dzieci ucząc się w ten sposób samodzielnego planowania i dobierania środków do realizacji zamierzonych celów. Przygotowując zajęcia, podczas których chcemy odwołać się do ilustracji, czy innej formy pokazu, starajmy się tak usadzić dzieci, aby dla wszystkich był on dostatecznie widoczny, aby wszystkie mogły skoncentrować uwagę na eksponowanej treści. Projektując zajęcia planujemy ich realizację tak, aby wystąpiły w nich różne elementy. Oto konkretny przykład: Opowiadając dzie­ciom o przygodach krasnala Hałabały, który bawił się z jeżami w cen­zurowane, możemy je połączyć z odczytaniem napisu „krasnal”, z przeliczeniem jeżątek czy z samodzielnym układaniem przez dzieci „plotek o pani jeżowej”. Po zakończeniu rozmowy zachęcamy dzieci do wyszukiwania wśród otrzymanych napisów nazw różnych miesz­kańców leśnych: wrona, sowa, lis, sarna itp. Następnego dnia bohater naszego opowiadania może założyć leś­ną szkółkę dla zwierząt. Zaprosi więc do siebie sowy, sarny, lisy, sroki, wrony itp. (dzieci wybierają sobie odpowiednie tabliczki z napisami), muszą one jednak odnaleźć klon, pod którym będzie odbywała się nauka. Każde z dzieci dostaje kopertę z rozciętym na kilka części obra­zkiem, z którego musi ułożyć ,,swój portret”. W czasie tego zajęcia 6-latki odczytują nazwy zwierząt, których role grają, oraz nazwy drzew szukając zapowiedzianego „klonu”. Na zakończenie zajęć prowadzo­nych z całą grupą organizujemy w małych zespołach ćwiczenie ana­lizy wzrokowej. Po zakończonych zajęciach — pozostały czas przeznaczamy na swobodną działalność dzieci. Niezależnie od stopnia organizacji danej placówki przedszkolnej, nawet w trzygodzinnym ognisku konieczne jest zaplanowanie co najmniej jednej godziny na dowolną zabawę dzieci — dowolnie wy­branymi zabawkami i przyborami. Jedne z nich będą bawić się lalkami czy samochodami, budować z klocków czy innego materiału konstrukcyjnego, inne skorzystają z tablicy i kredy, z papieru i kredek — jeszcze inne będą oglądać książ­ki, grać w loteryjki itp. Zabawa jest dla 6-latka koniecznym odpoczyn­kiem po zajęciach organizowanych, ale równocześnie stanowi źródło nowych doświadczeń i samorzutnych ćwiczeń. Dla nauczyciela czas przeznaczony na swobodną działalność dzieci to nie tylko okazja do wnikliwej obserwacji każdego wychowanka, ale również okres wymagający ustawicznego oddziaływania wychowawczego: udziela­nia zachęty i pomocy, dostarczania pomysłów i potrzebnych infor­macji, podsuwania odpowiednich materiałów i przyborów oraz czuwania nad rozwijaniem właściwych kontaktów koleżeńskich. W miarę możności starajmy się, aby 6-latki jak najczęściej bawiły się na powietrzu, w ogródku lub na przystosowanej do tego celu, wy­dzielonej części szkolnego boiska. Wychodząc z sali na teren otwarty, dzieci mogą zabierać ze sobą odpowiednie zabawki i przybory, co zresztą również wymaga dokładnego przemyślenia od strony orga­nizacyjnej. Dla przedłużenia pobytu dzieci na powietrzu również nie­które zajęcia i zabawy prowadzone pod kierunkiem nauczyciela mogą odbywać się na terenie ogródka czy boiska. Rozkład dnia stanowi fundament, na którym opiera się całe życie grupy przedszkolnej. Uporządkowany system dnia wywiera dodatni wpływ zarówno na samopoczucie dzieci, jak i na równowagę psychiczną samego nauczyciela. Delikatny układ nerwowy 6-latka łatwo ulega zmęczeniu. Racjonalny rozkład zajęć, zapewnienie odpowiedniego wypoczynku (ewentualnie pory snu), posiłków, przebywania na powietrzu itp. oddziałuje pozytywnie na fizyczne i psychiczne zdrowie dzieci, wprowadzając atmosferę spokoju i bezpieczeństwa. Sprzyja powstawaniu utrwalonych reakcji i sposobów postępowania, wyrabia­niu stałych cech charakteru, karności i odpowiedzialności. Wielokrot­nie powtarzane czynności automatyzują się. Dziecko wykonuje je sprawniej, szybciej, bez wysiłku nerwowego. Konsekwencją złej or­ganizacji pracy — nieprzestrzegania rozkładu dnia — są zbyt głośne rozmowy, podniecenie, niepokój, który wpływa na szybkie zmęczenie dzieci i wywołuje niewłaściwe reakcje nauczyciela. Każdy nauczyciel opracowuje rozkład dnia dostosowany do wa­runków własnej placówki, uwzględniając jednak pewne ogólne zasady, obowiązujące przy jego układaniu. Zgodnie z potrzebami dzieci przerwy między posiłkami muszą być niezbyt długie, ale i niezbyt krótkie. Powinny one wynosić nie mniej niż 3 i nie więcej niż 4 godziny. Dzieci powinny maksymalną liczbę godzin przebywać na po­wietrzu.Czynności wymagające wysiłku umysłowego powinny być przeplatane ruchem i działalnością dowolną. Czas przewidziany łącznie na zajęcia, ćwiczenia, prace użyteczne organizowane w ciągu dnia nie powinien przekraczać 1 godz. 30 min. Przed ułożeniem rozkładu dnia nauczyciel powinien umieć zorientować się, o której godzinie przeważnie dzieci wstają, jakie czyn­ności wykonują, zanim przyjdą do ogniska, oddziału czy przedszkola, kiedy spożywają pierwszy posiłek itp. Właściwie zaplanowany tryb życia przedszkolnego to podstawowy warunek decydujący o samo­poczuciu dzieci, o ich zachowaniu, o ich stosunku do zadań stawianych przez nauczyciela. Uzgodnienie pewnych spraw z rodzicami pozwoli stworzyć opty­malnie korzystne warunki dla rozwoju naszych wychowanków. Niżej podajemy przykładowe rozkłady zajęć dla 6-latków w trzy­godzinnym ognisku przedszkolnym i pięciogodzinnym oddziale przedszkolnym. Przy planowaniu pobytu dzieci w grupie przedszkolnej bardzo istotną sprawą jest zarówno moment przychodzenia, jak i rozchodzenia się dzieci. O wynikach pracy wychowawczej decyduje bowiem w dużym stopniu atmosfera, jaką potrafimy wytworzyć od chwili powi­tania. Miły, pogodny, pozbawiony nerwowości nastrój jest uwarunkowanym ładem i porządkiem. Dzieci czują się swobodnie, gdy wiedzą, gdzie co leży, gdy mogą się same obsłużyć, gdy nie muszą na nic czekać, mają stale zapewnione warunki do efektywnego działania. Dzień przedszkolny powinien kończyć się akcentem wspólnej zabawy, śpiewu, rozmowy, przypomnieniem poleceń, które dzieci mają wyko­nać po powrocie do domu. Stanowi to jedną z form przedłużenia wychowawczo-dydaktycznego oddziaływania nauczyciela. Zachęca do spotkania się z Panią i kolegami w dniu następnym. Do zadań nauczyciela należy wypełnienie dziennika oraz zapisa­nie zebranych obserwacji na temat zachowania się dzieci. W dzienniku nauczycielka notuje nie tylko pracę z zespołem dzieci, ale także z małymi zespołami i pracę indywidualną. Przygotowanie się do pracy w dniu następnym będzie polegało na przemyśleniu całokształtu zajęć i zabaw, sprecyzowaniu zadań i przygotowaniu pomocy do ich realizacji. Zaplanowania wymagają również zabiegi wyrównawcze wynikające z prowadzonych obserwacji. Sześciolatki w grupie mieszanej. Szczególnie wnikliwej organizacji wymaga praca z 6-latkami w grupach obejmujących dwa lub trzy roczniki przedszkolne. W od­działach tych należy stworzyć podzespoły dzieci starszych i młod­szych, prowadzić pracę na dwóch poziomach. Praca na dwóch poziomach wymaga odpowiedniego przygotowa­nia sali. Jedną jej część przystosujemy więc do wymagań dzieci młod­szych, drugą zaś będziemy starać się zbliżyć wyglądem do sal przed­szkolnych przeznaczonych dla 6-latków. W części przeznaczonej dla dzieci młodszych ustawimy niższe stoliki i krzesełka, przygotujemy wiele zabawek tematycznych i po­mocy, takich jak: piramidki, baby, loteryjki obrazkowe, klocki itp. Podział sali dotyczy przede wszystkim wydzielenia miejsc dla prze­biegu tzw. „cichej zabawy” jednej grupy, wówczas gdy druga pracuje pod kierunkiem nauczyciela. W czasie zabaw swobodnych dla całej grupy granice podziału przestają obowiązywać. Dzieci starsze mogą wykorzystywać zabawki przeznaczone dla młodszych, młodsze zaś mogą korzystać z niektórych pomocy umieszczonych w kąciku dzieci starszych, np. z tablic do rysowania. Dzieci muszą być zorientowane, do jakiej grupy należą, aby — z chwilą gdy nauczyciel chce rozpocząć pracę z jedną z grup — tylko sygnał umowny wystarczył, by zebrać je w gromadkę. Niektóre zajęcia i czynności możemy prowadzić z całą grupą dzieci różnicując tylko zadania. Na przykład w czasie łącznie prowadzonych zajęć plastycznych zadaniem dla dzieci młodszych będzie np. wyko­nanie pracy na temat dowolny, podczas gdy starsze rysują na temat określony przez nauczyciela. Możemy także różnicować techniki. Na przykład dzieci młodsze będą rysować kredą, starsze zaś podejmą pracę z różnorodnych materiałów uzupełniając gospodarstwo dla lalek. Wszystkie dzieci mogą oglądać tę samą tablicę graficzną. Zada­niem dzieci młodszych będzie wyliczenie przedmiotów, postaci, określenie ich czynności, starsze zaś mogą ułożyć opowiadanie zwią­zane z treścią oglądanej ilustracji. Możemy także organizować niektóre zajęcia w taki sposób, że w określonej ich części biorą udział wszystkie dzieci, zaś w pewnych, tylko dzieci starsze. Wszystkie dzieci mogą wysłuchać prostego opo­wiadania, po czym dzieci młodsze przejdą do „cichej zabawy”, a starsze zastanowią się nad przebiegiem, miejscem akcji i występują­cymi bohaterami. Rozpoczną przygotowania do inscenizacji przezna­czonej dla młodszych kolegów. Wreszcie niektóre zajęcia prowadzimy całkiem oddzielnie z pod­zespołem dzieci młodszych i starszych. Oddzielnej pracy z zespołem dzieci starszych będą wymagały w pierwszym rzędzie wszystkie na­sze działania dotyczące nauki czytania, przygotowania do pisania czy rozwijania pojęć matematycznych. Szczególnie wnikliwie planowana praca z 6-latkami nie może nam jednak przesłonić zadań, jakie stawia przed nauczycielem program pracy z dziećmi młodszymi. Od ich poziomu zależy bowiem dalsza realizacja zadań stawianych przed 6-lat­kami. Praca w oddziale mieszanym, mimo niewątpliwych trudności, ma także wiele dodatnich stron. Oddzielnie potraktowana grupa 6-latków jest stosunkowo mniej liczna, co stwarza korzystne warunki do pracy indywidualnej. Młodsze dzieci na skutek obcowania z dziećmi starszymi szybciej zdobywają różne sprawności, naśladują ich sposób wypowiadania się i zachowania. Starsze dzieci uczą się stosunku opiekuńczego, delikatności w kon­taktach itp.

Both comments and pings are currently closed.
This theme is sponsored by