Zajęcia ruchowo-muzyczne

Przeżycie muzyki całym ciałem znacznie przyśpiesza proces jej poznawania i zrozumienia. W oparciu o to stwierdzenie powstały dwie znane metody umuzykalnienia, które stworzyli: kompozytor i pedagog szwajcarski Emil Jaąues Dalcroze i niemiecki, Carl Orff. Obie koncepcje opierają się na stwierdzeniu, że wykorzystanie na­turalnej ruchliwości dziecka w celu podporządkowania jej muzyce stwarza nieograniczone możliwości rozwoju zainteresowań i uzdol­nień muzycznych. Skomplikowane nieraz problemy muzyczne i ryt­miczne stają się łatwo zrozumiałe z chwilą przetransponowania ich na zadania ruchowe. Ćwiczenia, które będą miały największe zastosowanie w pracy z 6-latkami można podzielić na kilka rodzajów: Ćwiczenia pobudzające i hamujące. Ćwiczenie elementów ruchowych — biegi, marsze, chody, cwały, skoki, podskoki. Ćwiczenia przestrzenne. Ćwiczenia gimnastyczne rozwijające całe ciało i poszczególne zespoły mięśni. Próby wyrażania ruchem charakteru słyszanej muzyki. Tańce i zabawy ruchowe. Pierwsze cztery z wymienionych rodzajów ćwiczeń stanowią pod­stawę dalszego kształcenia ruchowego i powinny być systematycznie prowadzone od pierwszego zajęcia z dziećmi. Ćwiczenia podane w punkcie piątym i szóstym (oprócz zabaw ruchowych) wymagają od dzieci określonych umiejętności ruchowych i mogą być stosowane dopiero po paru miesiącach pracy. Ćwiczenia pobudzające i hamujące kształcą słuch, wyrabiają orien­tację, uwagę, uczą podejmowania szybkiej decyzji oraz organizują grupę. Polegają na natychmiastowej reakcji ruchowej na określony sygnał słowny, muzyczny lub wzrokowy. Reakcją dzieci może być wykonanie jakiegoś ruchu lub jego całko­wite zahamowanie. Przed rozpoczęciem ćwiczenia należy omówić z dziećmi jego przebieg, ustalić sygnały i wyjaśnić, na czym będą po­legały wymagane czynności. Oto kilka przykładów tego typu ćwiczeń: Dzieci biegają swobodnie po sali przy akompaniamencie w ryt­mie ósemek. Na przerwę w akompaniamencie (pauzę) zatrzymują się i przybierają dowolną pozę („pomnik”). Dzieci biegają, jak w poprzednim ćwiczeniu, na zmianę barwy akompaniamentu (zmiana instrumentu, zmiana dynamiki z cichej na głośną lub zmiana rejestru z wysokiego na niski) zmieniają kierunek ruchu. Wszyscy maszerują w kole w rytmie ćwierćnut. Przy zmianie akompaniamentu na szybszy — bieg w rozsypce. Powrót pierwszego akompaniamentu oznacza ponowny marsz w kole. Marsz w rozsypce po całej sali, na dowolny sygnał (np. uderzenie pałką w metalowy talerz), dzieci tworzą koło wiązane lub ustawiają się w szeregu, rzędzie, parach itp. Dzieci biegają swobodnie po sali, na hasło słowne (np.: „bęc”) siadają na podłodze, przy powtórzeniu tego samego hasła stają na jednej nodze, następnie przy kucają itd. Zarówno sygnały, jak i liczba i kolejność zadań może ulegać zmianom. Przez podanie kilku zadań do wykonania kształci się pamięć i aktywizuje uwaga dzieci. Dla urozmaicenia można zmieniać kolejność wykonywanych czynności. To znaczy: kolejne cztery jednakowe sygnały określają wykonanie kolejno czterech różnych czynności. Przy powtórzeniu ćwiczenia można polecić dzieciom wykonanie czynności w odwrotnej kolejności. To, co było ostatnim zadaniem, będzie teraz pierwszym, Jak już wspomniano poprzednio, przy ćwiczeniach pobudzających i hamujących mogą być stosowane: — hasła słowne — „hop”, „hip”, „już”, „bęc”, „buch” itp. sygnały muzyczne — dźwięk wysoki, niski, pauza, głośny akord, glissando, motyw melodyczny, zmiana instrumentu itp. oraz sygnały wzrokowe — pokazanie kolorowej tarczy, obręczy, szarfy, piłki, ilustracji. Ćwiczenia elementów ruchu kształcą umiejętność estetycznego poruszania się, służą za podstawę przy nauce wszelkich tańców i in­terpretacji ruchowych. Są to różnego rodzaju biegi, marsze, chody, skoki, cwały, podskoki. Okres dziesięciu miesięcy jest zbyt krótki do opanowania wielu sposobów poruszania się przy muzyce. Minimum, które powinno być osiągnięte przez dzieci, to ładny, lekki bieg, sprę­żyste i lekkie podskoki, boczny cwał i elastyczne skoki obunóż. Posta­wa dzieci przy wszystkich wymienionych rodzajach poruszania się musi być swobodna, ale nie niedbała. Wyprostowane plecy, głowa unie­siona w górę, mięśnie brzucha i pośladków ściągnięte do wewnątrz. Stopy powinny być stawiane „z palców”, kolana unoszone do góry elastycznie, sprężynując podczas skoków i cwałów. Umiejętność rozplanowania przestrzeni jest dzieciom po raz pier­wszy ćwiczącym w zespole zupełnie obca. Zwykle biegają one w zbitej gromadce, potrącając się nawzajem i zajmując tylko część sali. Podczas marszu po okręgu koła nie potrafią zachować równych odstępów po­między sobą. Przeszkadza to najbardziej podczas nauki tańców i przy zabawach ruchowych, jednak i codzienne ćwiczenia stają się chaotycz­ne, jeśli nie dopilnowane jest prawidłowe ustawienie dzieci. Pierwszym zadaniem nauczycielki jest nauczenie dzieci porusza­nia się po sali tak, aby cała jej przestrzeń była równomiernie wypeł­niona. Jest to zadanie dość trudne, wymagające systematycznej pracy przez dłuższy okres. To samo dotyczy poruszania się w kole, pojedynczo i parami. Dzieci mają naturalną tendencję do „zbijania się” w grupki, co powoduje powstawanie dużych, nieregularnych od­stępów pomiędzy ćwiczącymi. Przy każdym ćwiczeniu i zabawie należy robić krótkie przerwy na poprawienie ustawienia dzieci. Po­mocne w kształceniu poczucia przestrzennego są ćwiczenia organiza­cyjne, typu: zbiórka w szeregu, rzędzie, parach, ustawienie w dwóch kołach, po przekątnej sali, i tym podobne. Ćwiczenia gimnastyczne, kształcące całe ciało oraz poszczególne grupy mięśniowe powinny korelować z zajęciami z zakresu wychowa­nia muzycznego. Połączenie ich z muzyką z pewnością wpłynie na lepsze wykonanie i podniesie ich atrakcyjność. W zakres ćwiczeń rozwijających całe ciało wchodzą zabawy naśladowcze, które prawie zawsze można przeprowadzić z towarzyszeniem akompaniamentu. Będą to między innymi: Zbieranie grzybów, Taniec jesiennych liści, Zabawa śnieżkami, Lepienie bałwana, Jazda na łyżwach, Jazda na ro­werze, Pompowanie koła, Naśladowanie chodu zwierząt (psy, koty, niedźwiedzie, kaczki) Rąbanie i piłowanie drzewa, Kopanie ogródka, Sprzątanie mieszkania itp. Przy ćwiczeniach poszczególnych grup mięśniowych należy zwró­cić szczególną uwagę na mięśnie stóp, palców, brzucha i szyi. Ruchy rąk i dłoni najlepiej kształcą się przy zastosowaniu różnorodnych po­mocy, takich jak piłki, pałeczki, tarcze, obręcze, szarfy itp. Odtwarzanie ruchem charakteru słyszanej muzyki jest zadaniem trudnym i powinno być wprowadzane bardzo ostrożnie. Łatwo bo­wiem o zmanierowanie dzieci poprzez dostarczenie im nie zawsze właściwego wzoru. Zasadą w tym punkcie powinno być stosowanie ruchu jak najprostszego i naturalnego. Można się oprzeć na impro­wizowanym ruchu dziecięcym, który sam w sobie zawiera wiele pro­stoty. Nie będzie szkody, jeśli improwizacje ruchowe dzieci będą skromne, ale samym wykonawcom sprawią zadowolenie. Jednym z zadań do wykonania może być odtworzenie ruchem niektórych elementów muzyki takich jak: rytm, tempo, dynamika. Przy muzyce głośnej ruchy dzieci będą duże, przy cichej małe. Pod­czas odtwarzania utworu zdecydowanego pod względem rytmicznym ruchy będą odpowiednio szybkie, ostre i energiczne, przy muzyce spokojnej ruchy dzieci zmienią się na płynne i wolne. W ruchu może brać udział całe ciało łub tylko jego część. W drugim przypadku naj­bardziej wyraziste są zwykle ręce dzieci. Wyrażenie ruchem utworu muzycznego staje się zadaniem pros­tszym, jeśli dany utwór ma jakiś tytuł. Podany przez kompozytora temat znacznie ułatwia dzieciom znalezienie odpowiedniego rozwią­zania i inspiruje ruch. Np. przy utworze F. Rybickiego Kot i mysz wszystkie dzieci spontanicznie zaczynają poruszać się na czworakach. Naukę tańców można rozpocząć z chwilą opanowania przez dzieci swobodnego biegu, podskoków, cwału i kroku dosuwanego w przód. Będą to proste polskie tańce ludowe takie jak: Grozik, Kowal, Szewc, Koziorajka, Krakowiak. Liczba opracowywanych tańców jest dowolna i zależy od umiejętności ruchowych dzieci. Naukę każdego tańca należy rozpoczynać od wprowadzania nie­których jego elementów na długi okres przed zamierzonym efektem końcowym. Jeśli na przykład chcemy, aby dzieci zatańczyły Grozika pod choinką, musimy już w listopadzie rozpocząć naukę bocznego cwa­łu w ustawieniu parami. Z każdego projektowanego tańca należy wy­łowić najtrudniejsze elementy, poprzedzając kolejnymi ćwiczeniami ostateczny moment nauki całego układu. Nuty i opisy prostych tańców ludowych można znaleźć między innymi w zbiorach opracowanych przez M. Cukier i M. Wieman. Innym źródłem są miesięczniki „Wychowanie w przedszkolu”, gdzie w materiałach dotyczących korzystania z radiowych audycji umuzykal-niających podawane są nuty i dokładne opisy różnych tańców.

Both comments and pings are currently closed.
This theme is sponsored by