Symbole graficzne i próby pisania

Znaki i symbole reprezentują lub oznaczają realne przedmioty, zdarzenia i sytuacje. Spełniają one funkcję zastępczą i uogólniającą wobec konkretnych przedmiotów i sytuacji. Niezbędnym jednak warunkiem prawidłowego operowania symbolem przez dziecko jest odróżnianie znaku oznaczającego od przedmiotu oznaczonego. W procesie przygotowania dzieci do nauki szkolnej znaczenie ro­zumienia i posługiwania się symbolami ma pierwszorzędne znaczenie. W toku nauki czytania i pisania, jak również matematyki szczególnie ważne są dla dziecka symbole dźwiękowe i wizualne typu graficznego. A więc głoska — jako. pojedynczy, dźwiękowy odpowiednik graficz­nego zapisu litery, zgłoska — będąca zespołem dźwięków oznaczają­cych graficzny znak sylaby, słowo — jako dźwiękowy symbol zespołu graficznych znaków (liter), tworzących całość wyrazu itp. Zastępowanie znanych treści symbolami, prawidłowe ich odczy­tywanie i kierowanie się nimi w praktycznym postępowaniu jest właściwą drogą prowadzącą dziecko do rozumienia i posługiwania się wyrazem i literą. Jednakże proces zapoznawania dzieci z symbolem powinien prowadzić od znaków bliskich znaczeniowo danym treściom do coraz bardziej umownych, oderwanych od konkretu. W życiu dzieci 6-letnich znak, sygnał, symbol odgrywa już od dawna istotną rolę w ich zabawach tematycznych, kiedy łyżeczkę symbolizuje patyk, pieniądze zastąpione są kamyczkami, gest wyraża rzeczywistą czynność. Umowność tych znaków nie sprawia dzieciom najmniejszych trudności, a przecież jest to właśnie symbolizowanie treści realnych. Również obrazek, ilustracja jest niejako zastępczym oznaczeniem rzeczywistych wydarzeń, przedmiotów i zjawisk. Toteż w grupie 6-latków staramy się zachęcać dzieci do oglądania i nazywania, opi­sywania treści oglądanych obrazków i ilustracji w książkach. W pro­cesie tworzenia przez dzieci wyobrażeń przedmiotów i zjawisk ważną rolę odgrywa także układanie obrazków z części według podanego cało­ściowego wzoru. Dziecko ma wówczas możność różnicowania składo­wych części i scalania ich w kompletny obraz. Pomocne w tych dzia­łaniach są wszelkie serie układanek obrazkowych, wydawanych przez „Wspólną Sprawę”, jak np. Zabawki w obrazkach i Zwierzęta, Na ziemi, w wodzie i w powietrzu, Cztery pory roku i wiele innych. Układanie całości z części wprowadzać można również za pomocą klocków obrazkowych. Operowanie sześciennymi bryłami utrudnia, ale także ożywia układanie poprzez zetknięcie się z inną techniką i ma­teriałem. W grupie 6-latków wprowadzamy znaki graficzne w wielu różno­rodnych loteryjkach, w których np. rysunek przeszkody na drodze sygnalizuje dziecku konieczność opuszczenia kolejki w rzucaniu kostką, a wyrzucenie sześciu oczek uprawnia do ponownego rzutu. Szczególną rolę w poznawaniu znaczenia symbolu odgrywają w przedszkolu gry i zabawy znakami drogowymi. Zarówno dowolne, jak i organizowane przez nauczycielkę gry terenowe i stołowe uczą dzieci reagowania na te umowne znaki, tak bardzo potrzebne w praktyce codziennej. Znaki drogowe można również składać z rozsypanych części układanki i określać ich znaczenie. Dzieci podczas zajęć rysunkowych należy zachęcać również do rysunkowych zabaw, np. w wyznaczanie samo­chodowych tras i oznaczania ich drogowymi znakami, dobrze już dzieciom znajomymi. W codziennym życiu grupy przedszkolnej symbol graficzny znaj­duje bardzo wszechstronne zastosowanie. Dzieci powinny samo­dzielnie rysować np. swoje znaczki rozpoznawcze, którymi mogą być figury geometryczne, motywy dekoracyjne, zestawy linii, kropek, łuków itp. Zasadą przy tym jest podpisywanie przez nauczycielkę każdego z tych umownych znaków imieniem i nazwiskiem dziecka. Z czasem zastąpi ono całkowicie rysunek na znaczku. Czynności dyżurnych na liście dyżurów mogą dzieci również oznaczać umownymi znakami, symbolizującymi dany dyżur. Może być to np. uproszczony rysunek łyżki i talerza oznaczający dyżur przy posiłku, doniczka z kwiatem, gałązka lub liść — symbolizująca opiekę nad kącikiem przyrody itp. Również własnoręczne oznaczanie przez dzieci oceny pełnionego dyżuru, jego wartości, może być określane przez system zróżnicowanych wielkości, barw i kształtów, np. duży kwadrat oznacza bardzo dobrze spełnione czynności dyżurnego, mniej­szy — oznacza średnią ocenę, malutki — niewywiązanie się należyte z funkcji. Graficznym znakiem określać można także rozmaite zbiory przyrodnicze, hodowle roślin, kalendarz pogody. Początkowo chętniej oznaczają dzieci przedmioty i zjawiska rysunkami obrazowymi, a więc marchewka — jako znak zasianych w skrzynce nasion, lub żołądź na pudełku z tworzywem przyrodniczym. Kiedy będą się zapoznawać z obrazami liter i próbować je samorzutnie odtwarzać — mogą znaczyć swe zbiory, hodowle, pojemniki z różnorodnymi ma­teriałami — zaopatrując je np. w pierwszą literę nazwy lub wyryso­wany wyraz. Oznaczanie kalendarza pogody można od początku zaprojektować z dziećmi w sposób bardziej umowny, np. promienista gwiazdka oznacza słońce, kilka kółeczek — śnieg, przerywane kreski — deszcze itp. W zabawach na terenie odkrytym znaki graficzne znajdują wdzię­czne zastosowanie we wszelkich grach tropiących, takich jak — odnaj­dujemy drogę do ukrytego skarbu, szukamy listów obrazkowych, marsze z przeszkodami i wiele innych. Znak pętli — może oznaczać koniecz­ność zawrócenia z drogi, kółko — sygnał zatrzymania się, strzałka — kierunek dalszej drogi, ułożony z patyczków prostokąt przecięty przekątnymi — list, rysunek ukośnie przekreślonego krzyżyka — uwa­ga itd. Z dziećmi 6-letnimi, które poznały już przyjemność zabaw w gra­ficzne oznaczanie rozmaitych treści można spróbować układać rebusy rysunkowe, które są niczym innym, jak obrazkowymi zdaniami odczytywanymi przez dzieci głośno. Początkowo sama nauczycielka inicjuje takie rysunkowe zagadki rysując np. na tablicy trzy duże czarne ptaki, obok kilka równoległych linijek i łapki ptasie przyczepione do jednej z nich, następnie, w tej samej linii drzewo. „Kto potrafi odczytać, co tu narysowałam”? — pyta żartobliwie kilkorga towarzyszących ryso­waniu dzieci. Z początku takie rysunki będą budziły domysły, zgady­wanie, żarty, próby bardziej i mniej poprawnych sformułowań. Szybko jednak dojdą dzieci do wniosku, że można słowami opowiedzieć ry­sunek, np. Trzy duże, czarne ptaki siedzą na drzewie. Same dzieci wez­mą chętnie czynny udział w zabawie tego rodzaju, wymyślając rozma­ite rysunkowe stwierdzenia. W takich przypadkach nauczycielka często będzie po cichu naradzała się z małym projektantem, bo wiele rysunkowych przedstawień może być zagadką nie do odgadnięcia dla reszty dzieci. Po pewnym czasie można umawiać się z dziećmi ustalając niektóre znaczenia określonym rysunkiem. Takie graficzne określenia będą z zapałem wymyślać dzieci zupełnie samodzielnie, jeśli tylko pokaże się im tę możliwość za pomocą kilku najprostszych przykładów. W użyciu na co dzień powinny znaleźć się również alfabetyczne klocki, z których dzieci mogłyby dowolnie odtwarzać poznawane i kojarzone z przedmiotami napisy, a także stempelki z literami. Obcując z bliskimi, znanymi z konkretnego otoczenia wyrazami — dzieci w sposób spontaniczny będą próbowały odtwarzać je także w rysunku, na kartkach papieru, na tablicy, na swoich rysunkach tematycznych. Nauczycielka jest przygotowana na tę dziecięcą ini­cjatywę, spełniając rolę doradcy lub korektora w razie potrzeby. Jed­nakże wystrzega się obowiązkowych zajęć polegających na wiernym odtwarzaniu wyrazów czy liter. Poziom zainteresowań i możliwości dzieci pod tym względem jest bardzo rozmaity w grupie 6-latków, a więc niesłuszna jest wszelka unifikacja wymagań. Próby samodziel­nego pisania z wzoru czy też z pamięci otaczamy w grupie przedszkolnej troskliwą opieką, stwarzamy dla nich warunki, lecz nie stawiamy wymagań i nie egzekwujemy wyników. Rolą natomiast nauczycielki jest uczynić wszystko, co sprzyja zainteresowaniu i rozumieniu znaczenia tekstu pisanego. Powinien on we wszelkich naturalnych sytuacjach funkcjonować w życiu grupy. M.in. również w tym celu podczas dowolnych prac plastycznych i kon­strukcyjnych nauczycielka przy dziecku podpisuje pracę jego imieniem i nazwiskiem, znaczy datę i prosi małego autora o jego uwagi na temat, co zrobił, namalował, co dzieje się w przedstawionej rysunkowej scenie. W obecności dziecka zapisuje wiernie na odwrotnej stronie kartonu jego wypowiedzi. Po zakończonej pracy, na zajęciu następnego dnia wspólnie z dziećmi ciekawie będzie obejrzeć prace i poprosić dzieci, aby raz jeszcze opowiedziały o swoich wytworach, a następnie porównać te wypowiedzi z poprzednio zanotowanymi. Dla samych autorów będzie to niezmiernie ciekawe doświadczenie, tym bardziej, kiedy będą mogły zobaczyć zapis dokonany ręką Pani. Podczas rozmów z dziećmi, uwag wymienianych na temat zdarzeń przedszkolnych, zabaw, książek czytanych przez nauczycielkę dzieciom lub ich własnych opowiadań — bardzo wskazane jest zapisywanie niektórych, szczególnie udanych, ciekawych sformułowań dzieci — na tablicy. Nauczycielka czyni to w takich razach swoim normalnym pismem, a przy głośnym odczytywaniu pałeczką wskazuje dzieciom kolejne wyrazy. Jeśli kiedykolwiek koresponduje w sprawach po­szczególnych dzieci z ich rodzicami — powinna również czynić to przy dzieciach, tak aby widziały czynność pisania i rozumiały, co Pani kreśli na kartce. Są to wszystko sposoby ukazywania dzieciom ścisłego związku tekstu mówionego i pisanego i ich komunikatywnej roli w procesie porozumiewania się między ludźmi.

Both comments and pings are currently closed.
This theme is sponsored by