Kogo i kiedy obserwować?

Program pracy z 6-latkami objętymi jednorocznym wychowaniem przedszkolnym przewiduje, iż w ciągu pierwszego miesiąca pracy nauczyciel, dokonując wstępnej obserwacji wszystkich swoich wycho­wanków, ustala przypadki wymagające szczególnych form oddziały­wania i opieki o charakterze indywidualnym. W czasie tego pierwszego etapu poznawania dzieci, który nazwany został „obserwacją wstępną” uwaga obserwatora musi dotyczyć całej psychofizycznej sylwetki rozwojowej każdego wychowanka, przeja­wiającej się w różnych formach jego zachowania. Niżej podajemy do wyboru kilka wariantów organizacyjnych ma­jących na celu realizację tego trudnego zadania: W ciągu każdego dnia pracy nauczyciel zwraca szczególną uwagę tylko na jedno dziecko, obserwuje przejawy jego zachowania się w czasie różnych zajęć i sytuacji. Jest to tzw. „obserwacja przekrojowa”. Kolejne dni tygodnia przeznacza nauczyciel na obserwowanie następnych dzieci. W ten sposób jeden tydzień dostarcza nam materiału dotyczącego sześciu wychowanków — z konieczności decydując o stosowaniu tej formy w grupach o mniejszej liczebności. Inna technika obserwacyjna polega na bliższym poznawaniu w ciągu tygodnia kilkorga dzieci. Nauczyciel „przygląda” się wybra­nej grupce dzieci przez cały tydzień podczas rozmaitych zajęć i sytua­cji, ma przy tym możność dokonania porównań między wychowanka­mi i konfrontacji ich zachowań. Wydaje się, że ta technika obserwacji pozwala w sposób dość wszechstronny spojrzeć na dziecko i gwaran­tuje większą obiektywność w późniejszej ocenie dziecka niż obserwacja „jednodniowa”, wymaga jednak większego wysiłku ze strony nauczy­ciela. Ten sposób obserwowania ma charakter bardziej „okazjonal­ny”. Nauczyciel nie wybiera do obserwacji określonego wychowanka, nie „nastawia” się specjalnie na żadnego z nich. Ale podczas zajęć i kontaktów z grupą „dostrzega” te dzieci, których formy zachowania się bądź budzą zastrzeżenia, bądź dodatnio wyróżniają się na tle grupy. Można tu zresztą przyjąć rozmaite kryteria. Jedno jest pewne: i ta forma obserwacji musi być zorganizowana, uporządkowana tak, aby dotyczyła każdego dziecka w grupie, aby nie było „pustych kartek” w stosunku do dzieci „nijakich”, „przeciętnych”, „niczym nie wy­różniających się”. Wstępna obserwacja dokonywana w miesiącu wrześniu dostarcza nauczycielowi informacji o każdym dziecku i to w różnych zakresach jego zachowania się. Wychowawca stara się poznać swoich wycho­wanków „od różnych stron”. Ułatwia to dostrzeżenie zarówno dzieci o przyspieszonym rozwoju bądź szczególnie uzdolnionych, jak i wy­kazujących mniejsze lub większe niedobory rozwojowe, co w konsek­wencji pomaga właściwie ustawić program pracy indywidualnej, dzia­łalności stymulacyjnej, rozwijającej i korygującej. Z kolei wprowadzamy nową formę obserwacji, zwaną „wybiórczą” — dotyczyć ona bowiem będzie wybranych dziedzin zachowania się dziecka, mając na celu sprawdzenie określonej sprawności, umiejęt­ności, cechy czy właściwości. W zasadzie każda sytuacja przedszkolna nadaje się do prowadzenia tego typu sprawdzianów. Jednakże z uwagi na fakt konieczności intensyfikacji poznawania 6-latków, które tylko przez jeden rok uczęszczają do placówki przedszkolnej, nauczyciel powinien do tego celu wykorzystywać te sytuacje czy zajęcia, które w sposób najbardziej ekonomiczny pozwolą mu głębiej poznać da­nego wychowanka. Do najbardziej efektywnych form tego typu spraw­dzianów należą: rozmowy (indywidualne i zbiorowe, swobodne lub oparte na szeregu pytań), omawianie obrazków i wysłuchanych opo­wiadań, zabawy orientacyjne i gimnastyczne, oraz rozwiązywanie całego wachlarza różnorodnych zadań podawanych w formie zabawy dydaktycznej. Otwartym zagadnieniem pozostaje, czy omawianą wyżej obserwa­cją wybiórczą, z pomocą odpowiednio dobranych sprawdzianów, obję­te zostaną jedynie dzieci budzące nasze wychowawcze niepokoje, czy też zastosujemy ją w odniesieniu do wszystkich wychowanków? Od­powiedź bowiem uzależniona jest przede wszystkim od możliwości czasowych nauczyciela związanych z warunkami organizacyjnymi danej placówki.

Both comments and pings are currently closed.
This theme is sponsored by