Częęść wspólna zbiorów

Jedna z form wprowadzenia pojęcia części wspólnej zbiorów była już omawiana. W opisanej zabawie z piłkami, piłki małe, czerwone stanowiły elementy wspólnej części zbioru piłek małych i zbioru piłek czerwonych (oczywiście terminologia matematyczna nie obowiązuje dzieci). Zapoznawanie dzieci z pojęciem części wspólnej zbiorów — stanowiące swoiste novum w upowszechnionym programie dla dzieci sześcioletnich — stwarza możliwości organizowania wielu ciekawych i rozwijających myślenie zabaw przyczyniając się jednocześnie do pogłębienia innych pojęć z zakresu nauki o zbiorach. Przykładowa podajemy opisy dwu takich zabaw: Do przeprowadzenia tych zabaw przygotować należy: planszę (lub odpowiednie oznakowanie na podłodze czy dziedzińcu), na której wytyczamy drogę główną, dwie przecznice oraz parking przy wylocie drogi głównej (rysunek 1); Zestaw klocków Dienese’a, które pełnić będą funkcje samocho­dów, oraz komplet kartoników (z kodem) wyciętych z załączonej doń instrukcji, wykorzystanych w formie znaków drogowych. Przystępując do zabawy ustawiamy je przed pierwszym skrętem (symbol trójkąta) i przed drugim (kolor czerwony) wyjaśniając dzie­ciom, że prosto („za pierwszą przecznicę”) mogą przejechać tylko trójkąty, analogicznie „za drugą” — tylko pojazdy czerwone, zaś po­zostałe muszą skręcić, tj. skierować się w przecznicę. W zabawie bierze udział kilkoro dzieci. Biorąc kolejno po jednym klocku — samochodzie, rozdzielają między siebie cały zestaw. Następnie każdy klocek prowa­dzony przez swego właściciela odbywa drogę na planszy, oczywiście respektując ustawione znaki. Wygrywa ten, kto najwięcej klocków doprowadzi do parkingu. Powtarzając zabawę kilkakrotnie (dla utrud­nienia można w kolejnych wersjach zabawy zmieniać treść poleceń podawanych za pomocą „znaków drogowych”) dojdziemy do tego, że jej uczestnicy zaczną postępować w sposób świadomy przy początko­wym rozdzielaniu klocków, tj. wybierać tylko te klocki, które będą mogły dotrzeć do parkingu. W opisany sposób może bawić się również jedno dziecko. Matematyczny sens zabawy polega na wyróżnieniu za pomocą umownych znaków drogowych zbioru klocków „trójkąt­nych” i zbioru klocków czerwonych. Do parkingu docierają jedynie te klocki, które należą jednocześnie do pierwszego i drugiego z wymienionych zbiorów (są trójkątne i czer­wone). Zbiór klocków na parkingu stanowi część wspólna obu tych zbiorów. Gdy dzieci opanują już logiczno-taktyczne zasady i reguły opisanej zabawy, należy ją urozmaicić wprowadzając pewne utrudnienia i wy­korzystując ją do ugruntowania lub przypomnienia prawidłowego posługiwania się zwrotem nie w przeczeniach. A oto proponowane zmiany: umawiamy się, że ustawione znaki będą teraz (przeciwnie niż dotychczas) nakazywać wjazd w przecznicę pewnej grupie klocków (znak z trójkątem nakazuje zjazd klocków trójkątnych z drogi głównej, znak czerwony — analogicznie zjazd klocków w kolorze czerwo­nym). W ten sposób do parkingu dotrą klocki „nietrójkątne, nie-czerwone”. Tym razem matematyczny sens zabawy polega na wyróż­nieniu dwu zbiorów, których określenie jest najwygodniejsze przez negację: zbioru klocków nie trójkątnych i zbioru klocków nie czerwo­nych. Do parkingu docierają wszystkie klocki, które należą jednocześ­nie do obu zbiorów i żaden inny nie może tam się znaleźć. Zabawę opartą na podobnych zasadach można zorganizować po­sługując się pionkami (w różnym kształcie, barwie). Stosowana po­przednio plansza z zaznaczonymi ulicami może teraz pełnić rolę planu labiryntu z korytarzami (ulice) i kryjówki ze skarbami (parkingiem). Po wejściu do labiryntu postępują zgodnie z poleceniami (odpowiednio przygotowanymi) zawartymi na „rozstawionych znakach”, tj. kierują się prosto bądź skręcają w którąś z przecznic. Dzielny podróżnik, który dostanie się do kryjówki, otrzymuje jeden żeton. Wygrywa dziecko, które zdobędzie najwięcej skarbów.

Both comments and pings are currently closed.
This theme is sponsored by